โครงการชลประทานตามพระราชดำริแห่งแรกของกรมชลประทาน

โครงการอ่างเก็บน้ำเขาเต่า เป็นโครงการตามพระราชดำริแห่งแรกของกรมชลประทาน เกิดขึ้นที่บ้านเขาเต่า หมู่บ้านเล็ก ๆ ริมทะเล ใกล้เชิงเขา ซึ่งมีลักษณะคล้ายเต่า ตั้งอยู่ในตำบลหนองแก อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชาวบ้านในพื้นที่ส่วนใหญ่มีอาชีพประมง แต่ในอดีตการดำเนินชีวิตเต็มไปด้วยความลำบาก ถนนเป็นทางดินเลนเต็มไปด้วยหลุมบ่อ ไม่มีน้ำสะอาดใช้ ต้องไปหาบน้ำจากตาน้ำในหมู่บ้าน อีกทั้งดินก็ไม่เหมาะสมต่อการเพาะปลูก และขาดแคลนน้ำสำหรับทำเกษตรกรรม

เมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จเยี่ยมราษฎรในเขตหัวหิน ทรงทอดพระเนตรเห็นถึงความทุกข์ยากของชาวบ้านเขาเต่า ซึ่งแม้จะมีประชากรอยู่กันอย่างหนาแน่น แต่ยังขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภค อีกทั้งพื้นที่เกษตรในทุ่งตะกาดยังถูกน้ำทะเลท่วมในช่วงน้ำขึ้น ทำให้ผลผลิตได้รับความเสียหาย

ชาวบ้านได้ร่วมใจกันน้อมเกล้าฯ ถวายที่ดินจำนวน 300 ไร่ เพื่อใช้ในการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ และพระองค์ได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวน 60,000 บาท ให้กรมชลประทานดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำเขาเต่า เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 9 และ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 ถือเป็นจุดเริ่มต้นของโครงการชลประทานตามพระราชดำริแห่งแรกของประเทศไทย

กิจกรรมภายในโครงการอ่างเก็บน้ำเขาเต่า

1. การก่อสร้างและบริหารจัดการน้ำ

สร้างอ่างเก็บน้ำเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง

พัฒนาระบบกระจายน้ำเพื่อการเกษตร

ดูแลรักษาแหล่งน้ำและโครงสร้างชลประทาน

2. การเกษตรตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง

ส่งเสริมการปลูกพืชใช้น้ำน้อย

เลี้ยงสัตว์น้ำในอ่างเก็บน้ำ

ทำเกษตรแบบผสมผสาน

3. การอบรมและถ่ายทอดความรู้

ฝึกอบรมเกษตรกรให้ใช้น้ำอย่างรู้คุณค่า

ส่งเสริมการเรียนรู้แนวพระราชดำริผ่านศูนย์การเรียนรู้ในพื้นที่

4. การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์

เปิดให้เยี่ยมชมแหล่งเรียนรู้โครงการพระราชดำริ

ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรในชุมชน

กิจกรรมธรรมชาติ เช่น พายเรือ เดินป่า ศึกษาสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบและความสำเร็จของโครงการ

โครงการชลประทานตามพระราชดำริแห่งแรกสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนในพื้นที่เป้าหมาย เกษตรกรสามารถปลูกพืชได้ตลอดปี ลดความเสี่ยงจากภัยแล้งและน้ำท่วม ส่งเสริมการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน โครงการยังสร้างความร่วมมือในชุมชนในการจัดการน้ำอย่างมีระบบและเกิดความยั่งยืนในระยะยาว นอกจากนี้ยังเป็นแบบอย่างให้กับโครงการชลประทานอื่น ๆ ทั่วประเทศที่นำแนวพระราชดำริไปพัฒนาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

แนวทางการบริหารจัดการน้ำในโครงการ

โครงการชลประทานตามพระราชดำริแห่งแรกเน้นการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านระบบฝาย กำแพงน้ำ และคลองส่งน้ำที่ออกแบบให้เหมาะสมกับภูมิประเทศและลักษณะการเกษตรในพื้นที่ นอกจากนี้ยังส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลและบริหารจัดการน้ำเอง เพื่อสร้างความยั่งยืนและลดความขัดแย้งในการใช้น้ำ ระบบการจัดการน้ำแบบบูรณาการนี้ช่วยเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและรักษาสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปด้วย

สามารถติดตามได้ที่

• Instagram
• TikTok
• LinkedIn